پژوهشكده تحقيقات اسلامى

92

سرداران صدر اسلام (فارسى)

فرموده ، آنجا كه درقرآن مى فرمايد « يَحْكُمُ بِهِ ذُواعَدْلٍ مِنْكُمْ » « 1 » ( دو مرد عادل از ميان شما داورى كنند ) ، تاچه رسد به مقام امامت واهميتّش براى مسلمانان گفتند : عليه او حكم شد ، واو راضى نشد و نپذيرفت ابن عباس : حكميّت نيز مانند امامت است همچنان كه هرگاه امام فاسق شد ، نافرمانيش واجب و لازم است ، داوران نيز اگر باقرآن و شرايط حكميّت مخالفت ورزيدند ، گفته‌ها و تصميم گيرى هاى آنها به دور ريخته مىشود . بعضى از آنان به ديگران گفتند : استدلال هاى قريش را دليل وبرهان عليه خود آنها قرار دهيد ، اين ابن عباس از كسانى است كه خداوند در بارهء آنها فرموده « بَلْ هُمْ قَومٌ خَصِمُون » « 2 » ( بلكه آنان مردمى مجادله گر وسفسطه باز هستند ) و همچنين فرموده : « وَ تُنْذِرُ بِهِ قَوْمَاً لُدّاً » « 3 » ( باقرآن گروه سخت سر را بترسان ) « 4 » پس از آنكه ابن عباس از گفتگو باخوارج بنزد على عليه السلام بازگشت ، اميرمؤمنان عليه السلام از او پرسيد : چه ديدى ؟ ابن عباس گفت : نمىدانم آنها چگونه مردمى هستند . على عليه السلام فرمود : آيا آنها را منافق و دو رو يافتى ؟ پاسخ داد : چهرهء آنها به منافقين نمى ماند ، درپيشانى آنان اثر سجده است ، و آنها قرآن راتفسير و تأويل مىكنند . « 5 »

--> ( 1 ) . مائده ، آيهء 95 . ( 2 ) . زخرف ، آيهء 58 . ( 3 ) . مريم ، آيهء 97 . ( 4 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 273 . ( 5 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 310 .